خانه / آموزش های نرم افزاری و غیر نرم افزاری / روش CRITIC تکنیک وزن دهی به معیارها
آموزش روش critic جهت وزن دهی به معیارهای تصمیم گیری چند معیاره

روش CRITIC تکنیک وزن دهی به معیارها

جهت حمایت از ما، لطفا امتیاز این پست را از طریق ستاره های بالا مشخص کنید (فقط بر روی ستاره ها کلیک کنید)

فهرست مطالب
(با کلیک بر روی هر عنوان به آن بخش منتقل می شوید)

1- مقدمه
2- تکنیک CRITIC چیست
3- مفروضات روش CRITIC
4- مراحل روش CRITIC
5- فیلم آموزش CRITIC در اکسل

مقدمه

در مدل های تصمیم گیری چند معیاره همواره با دو فاکتور و موضوع در رابطه بوده ایم یکی وزن دهی به معیارها و دیگری رتبه بندی گزینه ها. این دو مقوله به نحوی مکمل یکدیگر هستند گاهی با یک روش و گاهی به صورت ترکیبی از روشها با یکدیگر ادغام می شوند. مثلا ممکن است وزن دهی با روشهایی چون AHP، آنتروپی شانون و… صورت بگیره و رتبه بندی با روشهایی چون تاپسیس، ویکور انجام شود. در این مقاله ما به توضیح روش CRITIC که در زمره گروه اول قرار می گیرد می پردازیم که هدف آن وزن دهی به معیارها است. در مدل های تصمیم گیری چند معیاره همانطور که از نامش پیداست با بیش از یک معیار در رابطه هستیم پس اهمیت و وزن معیارها دارای اهمیت بسیار زیادی است. به عنوان مثال فرض کنید قصد انتخاب یک وسیله برای سفر را داشته باشید حال معیارهایی نظیر زمان سفر، راحتی، هزینه و غیره مد نظر قرار می دهید آیا از نظر شما اهمیت همه این معیارها برابر است؟ قطعا جواب خیر می باشد زیرا ممکن است برای فردی هزینه سفر بسیار اهمیت بیشتری داشته باشد و برای فرد دیگر زمان سفر در اولویت باشد یا برای شخصی زمان سفر و برای شخص دیگر مکان و کیفیت سفر مهم است. بنابراین تعیین وزن معیارها اهمیت بسیار زیادی در انتخاب بهترین تصمیم گیری دارد.

تکنیک CRITIC

این روش را زلینی در سال 1982 برای تعیین وزن معیارها ارائه داده است. غلامی (1390) در مقاله ای مطرح می کند که در این روش  نظر کارشناسان چندان اهمیتی ندارد. دحالت نداشتن نظر کارشناسان در روش کریتیک میتواند یکی از مهمترین قابلیت های این روش محسوب شود (موسوی و همکاران، 1395). در ایــن روش داده هــا براساس میزان تداخل و تضاد موجـود بـین عوامـل یـا معیارها مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرنـد. این  شیوه پردازش، باعث می شود که در نتیجه نهایی محاسبات، نقش هر عامل به درستی اعمال گردد. در روش کریتیک براي هـر معیـار ارزیـابی دامنه اي از تغییرات مقادیر اندازه گیري شـده در میـان پیکسل ها (گزینه) وجود دارد کـه در قالـب یـک تـابع عضویت بیان می شوند. هر کدام از بـردارهـاي تشـکیل شده براي معیارهاي مورد استفاده، داراي پـارامترهـاي آماري از جمله انحراف معیار هسـتند. ایـن پـارامترهـا نمایــانگــر درجــه تبــاین در مقــادیر معیــار مربوطــه مـی باشـد.

وزن معیارها به اندازه ویژگی های معیارها از دیدگاه ذهنی تصمیم گیرندگان تأثیر می پذیرد. وزن معیارها معمولا توسط تصمیم گیرندگان بر اساس تجربه، دانش و درک مسئله شکل می گیرد. با این وجود این امر منجر به شک و تردید در مورد قابلیت اطمینان نتایج می شود. برای غلبه بر چنین مشکلاتی، رویکردهای ارزش گذاری عددی مورد استفاده قرار می گیرند.

مفروضات روش کریتیک

با کمی تأمل در  روش کریتیک و چرایی استفاده از آن، ميتوان گفت كه مفروضات ذیل در تعيين وزن هر معيار، اثرگذار می باشند:

1- ميزان انحراف معيار در رابطه با هر يك از عاملها نشان از ميزان همگني يا ناهمگني می باشد. بنابراین انحراف معيار هرچقدر پايينتر  باشد ميتواند در تنزل وزن، دخیل باشد. 2- هر اندازه که همبستگی مثبت بین معیارها باهم بیشتر باشد، به همان نسبت تغییرات یک معیار بعنوان معرف، بر تغییرات معیار دیگر توجیه پذیر خواهد بود.

محاسبه وزن از نظرات تصمیم گیرندگان

روش CRITIC، که توسط Diakoulaki و همکاران در سال 1995 ارئه شد روش عینی برای تعیین وزن معیارهاست که شامل شدت تضاد و ناسازگاری بین اجزای یک مساله تصمیم گیری است. این دو مقوله در آمار به وسیله ضرایب همبستگی و انحراف معیار صورت می گیرد. در واقع انحراف معیار مربوط به مقادیر هر معیار می باشد و ضریب همبستگی مربوط به جفت معیارها می باشد. به بیان دیگر انحراف معیار در مجموعه صورت میگرد و همبستگی در خارج از مجموعه.

مراحل روش CRITIC

اولین گام در این روش تشکیل ماتریس تصمیم است ماتریس تصمیم این روش همانند ماتریس تصمیم روشهایی چون آنتروپی شانون، تاپسیس و… می باشد. در این روش مثبت و منفی بودن معیارها در تعیین وزن دخیل نیست. در شکل زیر یک نمونه ساده از یک ماتریس تصمیم آورده شده است.

ماتریس تصمیم تاپسیس

گام دوم در این روش نرمال سازی ماتریس تصمیم است. برای نرمال سازی از رابطه زیر استفاده می شود. با استفاده از این رابطه ماتریس تصمیم نرمال شده و کلیه درایه های آن در بازه صفر تا 1 قرار می گیرند.

نرمال سازی در روش CRITIC

در گام سوم وزن معیارها تعیین می شود در فرآيند تعيين وزن معيارها، انحراف معيار هر شاخص و همبستگي آن با معيارهاي ديگر گنجانده شده است. در این رابطه، وزن jامین معیار Wj نامیده می شود.

رابطه محاسبه وزن معیارها در روش critic

که در آن Wj معرف وزن معیار j و Ci معـرف میزان اطلاعات مجموع معیارهاي k اسـت کـه از 1=k شـروع شده وتـا k=m ادامـه دارد.  Cj مقدار اطلاعات استخراج شده از معیار j است که از رابطه زیر بدست می آید.

محاسبه انحراف معیار و همبستگی در روش critic

 با توجه به روابط فوق، معیـارهـایی کـه داراي Cj بیشـتري باشـند وزن زیــادي بـه خـود اختصــاص خواهند داد. همچنین در رابطه بالا σj انحراف معیار jامین معیار است و rij همبستگی بین دو معیار i و j می باشد. بر اساس تحلیل فوق، می توان نتیجه گرفت که ارزش بالاتری از Cj مقدار بیشتری از اطلاعات را از معیار داده شده ارائه می دهد بنابراین اهمیت نسبی معیار برای یک مسئله تصمیم گیری مورد توجه بیشتری است.

گیف اشاره 2جهت دانلود فیلم آموزش روش critic که به پیاده سازی یک مثال در اکسل به همراه توضیحات پرداخته است اینجا را کلیک کنید.


چنانچه نیازمند مشاوره و یا تحلیل پروژه خود با این روش هستید با ما تماس بگیرید

انجام پروژه تصمیم گیری چند معیاره

درباره ی مدیر سایت

کارشناسی مهندسی صنایع/کارشناسی ارشد مهندسی صنایع-صنایع/مسلط به مباحث تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) در محیط های قطعی و فازی و خاکستری/ مسلط به نرم افزار های Super Decision - Expert Choice - Visual Promethee

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جهت مشاوره و اجرای پروژه های تصمیم گیری و موارد مربوط به خرید از محصولات فروشگاه با شماره 09338859181 تماس و یا در واتساپ پیام دهید
+