روش PSI (شاخص انتخاب ارجحیت)| اکسل و فیلم آموزشی

روش PSI چیست؟

روش PSI که مخفف عبارت Preference selection index یا شاخص انتخاب ارجحیت از روشهای تصمیم گیری چند معیاره می باشد. این روش توسط مانیا و بیهت (2010) ارائه شد. در روش پیشنهادی لازم نیست که اهمیت نسبی بین صفات اختصاص یابد. علاوه بر این ، نیازی به محاسبه وزن صفات درگیر در تصمیم گیری در این روش نیست. این روش زمانی مفید است که در تصمیم گیری درباره اهمیت نسبی بین صفات اختلاف نظر وجود داشته باشد.از مزیت های این روش این است که توسط ماتریس تصمیم معیار-گزینه هم میتواند وزن معیارها را محاسبه کند و هم گزینه ها را رتبه بندی نماید. ماتریس تصمیم این روش همانند ماتریس تصمیم روش تاپسیس است، با این تفاوت که روشهایی مثل تاپسیس یا ویکور یا الکتره برای رتبه بندی گزینه ها باید وزن معیارها را از روشهای دیگر محاسبه کرد در حالی که در روش PSI وزن معیارها توسط الگوریتم خود روش محاسبه می شود.

ممكن است خاطر نشان شود كه همه روش های موجود در MCDM نیاز به تعیین اهمیت نسبی بین صفات یا محاسبه وزن صفات درگیر در یك مسئله دارند. وزن صفات معمولاً با روش AHP محاسبه می شود. علاوه بر این ، تمام این روش ها نیاز به محاسبات پیچیده و دست و پا گیر دارند. با این حال ، در روش PSI ، نتایج با محاسبات حداقل و ساده بدست می آید ، زیرا براساس مفهوم آمار و بدون نیاز به وزن صفات استوار است. این روش برای هر تعداد از ویژگی ها قابل استفاده است.

گام های روش PSI

روش شاخص انتخاب ارجحیت یکی از روشهای تصمیم گیری چند معیاره است که هدف آن محاسبه وزن معیارها و رتبه بندی گزینه‌ها می باشد. در بیشتر روشهای تصمیم­گیری در یک مساله، برای رتبه­بندی گزینه­ها باید اهمیت نسبی معیارها مشخص شود که این اهمیت نسبی معمولا با روشی دیگر صورت می­گیرد. در تکنیک  PSI تعیین وزن نسبی معیارها در خود روش صورت می­گیرد که از این جهت باعث تمایز و برتری این روش نسبت به تکنیک­ های دیگر می­شود. مراحل این روش بر اساس مقاله Maniya, K., & Bhatt, M. G. (2010) در ادامه آورده شده است.

گام اول: تشکیل ماتریس تصمیم

در این بخش ماتریس تصمیم تشکیل می­شود ماتریس تصمیم این روش یک ماتریس معیار گزینه می­باشد یعنی ماتریسی که گزینه­ ها در سطرهای آن و معیارها در ستون­ها قرار می­ گیرند و هر سلول این ماتریس ارزیابی هر گزینه نسبت به هر معیار است.

گام دوم: بی مقیاس کردن ماتریس تصمیم

برای بی مقیاس کردن معیارهای مثبت و منفی به ترتیب از روابط 1 و 2 استفاده می­شود. با نرمال­سازی، کلیه درایه ­ها در بازه 0 تا 1 قرار می­گیرند. نرمال سازی بر اساس روابط زیر انجام می شود.

گام سوم: محاسبه مقدار تفاوت هر معیار

در این گام با استفاده از رابطه 3 مقدار تفاوت هر معیار را محاسبه می­کنیم. که در این رابطه میانگین حسابی درایه ­های هر ستون معیار است که از رابطه 4 محاسبه می­ شود.

گام چهارم: محاسبه میزان انحراف هر شاخص

در این گام با استفاده از رابطه 5 انحراف هر شاخص محاسبه می­شود. در واقع انحراف هر شاخص از تفاضل تفاوت هر شاخص با عدد 1 حاصل می­شود.

گام پنجم: محاسبه مقدار ارجحیت کل (وزن معیارها)

در این گام با استفاده از رابطه 6 مقدار ارجحیت کل هر معیار بدست می­آید همچنین رابطه  همواره برقرار می­باشد.

گام ششم: محاسبه امتیاز نهایی و رتبه گزینه­ ها

در این گام با استفاده از رابطه 7 امتیاز نهایی هر گزینه محاسبه می­شود به بیان دیگر امتیاز نهایی هر گزینه از مجموع ضرب وزن معیارها در ماتریس نرمال حاصل می­شود. سپس بر اساس امتیاز، رتبه گزینه ­ها محاسبه می­ شود.

فیلم آموزش روش PSI با حل مثال در اکسل

در این بخش فیلم آموزش تکنیک PSI به همراه مثال کاربردی در اکسل آموزش داده شده است. در این ویدیو کلیه مراحل این روش به زبان ساده در اکسل فرمول نویسی و توضیح داده شده به طوریکه حتی اگر با این روش هیچ آشنایی نداشته باشید بعد از دیدن ویدیو بتوانید به راحتی آن را برای مقاله یا پایان نامه خود در اکسل پیاده سازی کنید. 

قسمتی از ویدئوی اصلی در زیر آورده شده است: