دانلود رایگان جزوه اقتصاد مهندسی
درس اقتصاد مهندسی یکی از دروس مقطع کارشناسی مهندسی صنایع و بعضی از رشته های مهندسی می باشد. اقتصاد مهندسی یعنی بررسی اقتصادی بودن یک پروژه و یا مقایسه یک یا چند پروژه. این درس در مقطع کارشناسی مهندسی صنایع تدریس می شود و از دروس پر کابرد می باشد.
در اقتصاد مهندسی مبحث مهمی بنام ارزش زمانی پول موجود می باشد که اساس اقتصاد مهندسی همان ارزش زمانی پول است. این جزوه اقتصاد مهندسی به مباحث تبدل ارزش زمانی پول، فاکتورهای اقتصاد مهندسی، بررسی اقتصادی بودن یک پروژه و مقایسه اقتصادی دو یا چند پروژه می پردازد.
تعریف اقتصاد مهندسی
اقتصاد مهندسی عبارت است از مجموعه ای از تکنیک های ریاضی برای سادد کردن مقایسه اقتصادی پروژدها و یا به عبارت ساددتر ابزار تصمیم گیری برای انتخاب اقتصادی ترین پروژدها است. یک متخصص اقتصاد مهندسی بابردگیری از علوم اقتصاد و مهندسی مربوط به رشته مورد نظر، باید بتواند برترین پروژه را با توجه به محدودیت منابع شناسایی کند به سوالاتی در رابطه با انتخاب پروژد برتر برای سرمایه گذاری، تعیین میزان و نوع مخاطرد هر پروژه، تعیین بهترین فرآیند مالی ممکن برای پروژه، تعیین انواع متغیرهای مؤثر در پروژه با ذکر میزان و نحود تأثير، تعيين آثار تورم در اجرای پروژه در… پاسخ دهد. از آنجا که هدف مطالعات اقتصاد مهندسی، تهیه داردها و ارقامی است که بر مبنای آنها در مورد گزینش نوع و مقدار سرمایه گذاری تصمیم گیری می شود، این مطالعات بایستی موارد ذیل را در برگیرد:
1) این مطالعات باید تمام عوامل و نتایج را اعم از محسوس و نامحسوس در نظر بگیرند.
2) از آنجا که این مطالعات مربوط به وقایع آینده می باشند، می بایستی آنها را پیش بینی کرده و بر اساس آنها تخمین هایی از نتایج احتمالی ارائه دهد.
3) با عنایت به اینکه تمام فعالیت های اقتصادی با ریسک و عدم اطمینان همراه می باشند، می بایستی در برآوردهایی که انجام می شود اثر ریسک در عدم اطمینان را مورد توجه قرار داد.
4) لازم است که برخی معیارهای موفقیت اقتصادی مانند نرخ بازده سرمایه، نسبت منفعت به هزینه و … محاسبه شود.
5) این مطالعات بایستی پیشنهاد و توصیه های علمی مستدل به همراد داشته باشد.
اقتصاد مهندسی کاری به بررسی فنی پروژه ها ندارد. در اقتصاد مهندسی کمی بودن ارزش ها و اهداف تصمیم مهم است مقایسه اقتصادی پروژه ها از اهمیت زیادی برخوردار است یک مهندس یا مدیر باید با انتخاب یکی از تکنیک های اقتصاد مهندسی و کاربرد آن اقتصادی ترین پروژه را معرفی نماید تکنیک های کلی جهت مقایسه اقتصادی پروژه های ناسازگار جهت تصمیم گیری برای انتخاب یکی از پروژه ها مورد استفاده قرار می گیرد که عبارتند از:
- روش تحلیل ارزش کنونی (NPW)
- جریان نقدی سالانه یکنواخت
- نرخ بازده
- آنالیز نسبت منافع به مخارج
تاریخچه اقتصاد مهندسی
شروع مباحث اقتصاد مهندسی به سال ۱۸۸۷ در زمانی باز می گردد که یک مهندس ساختمان به نام آرتورم ولینگتن کتابی را تحت عنوان نظریه اقتصادی محل راه آهن ها به چاپ رساند. وی در این کتاب مدیران را به بررسی اقتصادی پروژدهای صنعتی تشویق نمود بر به عنوان نمونه طرح احداث راه آهن را با استفاده از روش ارزش فعلی با عمر بی نهایت مورد ارزیابی اقتصادی قرار داد. بعدها در سال ۱۹۲۰ کتابی تحت عنوان مهندسی مالی بوسیله گلدمن و در سال ۱۹۲۳ کتاب دیگری به نام اقتصاد مهندسی توسط ال فیش منتشر کردید. در این ۲ کتاب سعی شدد برد که پروژدهای سرمایه گذاری توسط مدلهای ریاضی فرموله شوند. گلدمن در کتاب خود از عدم بررسی هزینه طرحهای سرمایه گذاری و عدم توجه کافی به بررسی های اقتصادی اظهار تأسف نموده و بر بررسی اقتصادی طرح ها تاکید نمود.
اصول و مفاهیم اقتصاد مهندسی
بهره : بهره هزینه استفاده از سرمایه است. هرچه میزان نرخ بهره بیشتر باشد، هزینه بیشتری جهت استفاده از سرمایه پرداخت خواهد شد. همچنین هرچه طول مدت باز پرداخت وام های دریافتی افزایش یابد نیز، کل بهره پرداختی بطور قابل ملاحظه ای افزایش خواهد داشت. بطور کلی رابطه زیر برای مقدار بهره برقرار است.
مقدار مبلغ اولیه – مقدار اصل و فرع = مقدار بهره
ارزش زمانی پول : «پول، پول می سازد» جمله ای است که به حقيقت نزدیک است. اگر شخصی مبلغی را در جایی که به سوددهی آن اطمینان دارد سرمایه گذاری نماید و یا در بانک پس انداز نماید، در مدتی معین به مبلغ اولیه او مبلغی اضافه خواهد شد. این مبلغ اضافی که بر اثر وجود نرخ بهره (یا نرخ بازگشت سرمایه) ایجاد می شود می تواند مفهوم ارزش زمانی پول را توصیف کند. ارزش زمانی پول از اصول اساسی اقتصاد مهندسی است و کلیه تکنیکهای موجود بر مبنای ارزش زماني پول بنا شده است.
تعادل : ارزش زمانی پول و نرخ بهره با يكديگر اصل تعادل را بوجود می آورند و آن عبارت از تساوی ارزش مقادیر مختلف پولی در زمانهای مختلف از نظر اقتصادی است. اگر نرخ بهره 6% در سال فرض شود 100 واحد پولی امروز معادل با 106 واحد پولی در سال آینده می باشد.
نرخ بازگشت سرمايه: با توجه به اصل مذکور يک سرمايه گذاری زمانی میتواند سود ده تلقی شود که سرمایه گذاران انتظار دریافت اصل و فرع بیشتری از حداقل نرخ بهره سالانه داشته باشند، یا به عبارت ساده تر در انتظار دریافت یک نرخ بازگشت سرمایه مناسب باشند. نرخ بازگشت سرمایه (ROR) برای زمانی که مدت سرمایه گذاری یک سال باشد، به صورت زیر است:
همانطور که مشاهده می شد روش محاسبه نرخ بازگشت سرمایه مانند روش محاسبه نرخ بهره می باشد. نرخ بازگشت سرمایه زمانی مطرح است که سود دهی یک پروژه مدنظر است و نرخ بهره برای زمانی است که با مسئله قرض گرفتن از بانک، تحت یک نرخ مشخص و بازپرداخت قرض به صورتهای مختلف روبرو باشیم.
حداقل نرخ جذب کننده (MARR) با حداقل سود مورد انتظار سرمايه گذاران : سرمایه گذار در جستجوی نرخ مناسبی برای سرمایه گذاری است. این نرخ معمولا بیش از نرخ بهره بانکی می باشد. زیرا چنانچه سرمایه گذار مبلغ سرمایه گذاری را در بانک پس انداز نماید، برای دریافت مبلغ بهره که نرخ بازگشت سرمایه او محسوب می شود هیچگونه فعالیت با ریسکی را متحمل نمی شود، در حالیکه سرمایه گذاری در پروژهها معمولا با ریسک همراه می باشد. به همين جهت عموما سرمایه گذار انتظار دریافت نرخ بازگشت سرمایه ای بیش از نرخ بهره بانک را دارد. بطور کلی میتوان این نرخ را تابعی از عوامل زیر دانست:
- تغيير ارزش پول در طول زمان : تغییراتی که به دلیل تورم در ارزش یا قدرت خرید پول ایجاد میشود. بر روی حداقل نرخ جذب کننده اثر می گذارند. به عبارت دیگر اگر در آینده احتمال تورمی مداوم به میزان 5 درصد در سال وجود داشته باشد، سرمایه گذار
زمانی اقدام به سرمایه گذاری خواهد نمود که نرخ بازده سرمایه گذاری در حد مناسبی بیش از ۵ درصد در سال باشد. - موقعيت اقتصادی : به هنگام توسعه سریع اقتصادی، یعنی زمانی که سود حاصل از سرمایه گذاری ها کلان می باشد. تقاضا برای پول به منظور سرمایه گذاری افزایش خواهد یافت این امر باعث بالا رفتن نرخ بهره خواهد شد در این وضعیت گفته می شود که هزینه فرصت از دست رفته سرمایه ای که در پروژه ای معین بکار می رود، زیاد و در نتیجه حداقل نرخ جذب کننده بالا خواهد رفت. از سوی دیگر در هنگام رکود اقتصادی، تقاضا برای سرمایه کاهش یافته، هزینه فرصت از دست رفته سرمایه کم و حداقل نرخ جذب کننده کاهش خواهد يافت.
- میزان خطر با ريسک : هرگونه سرمایه گذاری که ریسک کمتری در برداشته باشد، برای تبدیل ارزش درآمدهای آینده به حال از نرخ بهره کمتری برخوردار خواهد بود. در این مورد دولت به عنوان قابل اعتمادترین وام گیرنده قادر است که اعتبارات مورد نیاز را با حداقل نرخ بهره جاری تامین نماید. از سوی دیگر، یک شرکت خصوصی تحت همان شرایط اقتصادی، مجبور به پرداخت بهره ای بالاتر می باشد. اگر در یک سرمایه گذاری، احتمال خطر با ریسک بیشتری وجود دارد. سرمایه گذار برای تبدیل درآمدهای احتمالی آینده آن به ارزش حال، از نرخ بالاتری استفادد می کند.
- برتری زمانی سرمایه گذار : این عامل، عبارت است از برتری فرد سرمایه گذار نسبت به درآمد حاصل از سر شاید کنار، به عنوان مثال اگر سرمایه گذار به دلایل مختلف ارزش بیشتر برای درآمد های حال نسبت به درآمد آینده دور قائل شود، آن را با نرخی بالاتر به ارزش حال تبدیل می کند.
این جزوه در قالب 16 صفحه در فایل PDF می باشد. که به صورت دستنویس مطالب مهم اقتصاد مهندسی را در خود جای داده است.
دوستان عزیز همچنین یک پروژه کامل دیگر از درس اقتصاد مهندسی که به بررسی اقتصادی بودن ساختمان 8 طبقه می پردازد در لینک زیر قرار داده شده است. این پروژه تمامی محاسبات تکنیک های اقتصاد مهندسی در قالب اکسل آورده شده است.
