آموزش روش رژیم (regime) با مثال کاربردی و فیلم آموزشی

روش REGIME چیست؟

روش REGIME (رژیم) یکی از تکنیک‌های پیشرفته و کارآمد در حوزه تصمیم‌گیری چندمعیاره (MCDM) است که بر پایه‌ی «رابطه برتری» بنا شده و شباهت‌های ساختاری زیادی با خانواده روش‌های ELECTRE و PROMETHEE دارد.

• بنیان‌گذاران: روش رژیم اولین بار توسط نیجکامپ و ریت ولد (1982) جهت تحلیل مناطق در حوزه محیط زیست ارائه شد..
• خاستگاه: هدف اولیه از توسعه این روش، تحلیل‌های منطقه‌ای، ارزیابی پروژه‌های زیست‌محیطی و مدیریت شهری بود؛ جایی که تصمیم‌گیرندگان همواره با داده‌های کیفی غیردقیق و معیارهای متناقض روبرو هستند.
• هسته فلسفی: مبنای تفکر در روش REGIME بر این اصل استوار است که گزینه‌ها لزوماً رفتار خطی ندارند و می‌توان از طریق مقایسه‌های زوجی، تسلط (Dominance) یا مغلوب بودن گزینه‌ها را نسبت به یکدیگر استخراج کرد.

ویژگی روش REGIME

بزرگ‌ترین مزیت علمی روش رژیم، توانایی بی‌نظیر آن در مدیریت داده‌های ناهمگن است. در این روش، فرقی نمی‌کند که داده‌های شما از چه جنسی باشند:

• قطعی و کمی (مانند هزینه، وزن، متراژ)
• کیفی و توصیفی (مانند کیفیت عالی، متوسط، ضعیف)
• ترتیبی و نسبتی

روش REGIME بدون نیاز به نرمال‌سازی‌های پیچیده که گاهی ماهیت داده را تغییر می‌دهند، می‌تواند این اطلاعات ناهمگون را در یک مدل منسجم با یکدیگر مقایسه کند.

چارچوب و ورودی‌های اساسی مدل

برای اجرای فرآیند تصمیم‌گیری به روش رژیم، به دو ستون اطلاعاتی پایه نیاز داریم:

• الف) ماتریس تصمیم :

ماتریسی شامل گزینه‌ها (ستون‌ها) و معیارها (سطرها). هر سلول از این ماتریس، ارزیابی گزینه $i$ام در برابر معیار jام را نشان می‌دهد.

• ب) بردار وزن معیارها (W):

میزان اهمیت هر یک از شاخص‌ها. این وزن‌ها می‌توانند مستقیماً توسط خبره تعیین شوند یا از روش‌های علمی وزن‌دهی مانند آنتروپی شانون، AHP یا BWM استخراج گردند.

مراحل روش REGIME

فرض کنید می‌خواهیم دو گزینه دلخواه i و kرا نسبت به تمام معیارهای موجود (j) با یکدیگر مقایسه کنیم. فرآیند مقایسه طی ۳ گام ساده اما دقیق انجام می‌شود:

گام اول: تشکیل مجموعه‌های توافق و مخالفت

در این گام، معیارها را به دو دسته تقسیم می‌کنیم:

1. مجموعه تسلط یا توافق: شامل معیارهایی است که در آن‌ها، گزینه $i$ عملکردی بهتر یا مساوی با گزینه $k$ دارد.
2. مجموعه مغلوب یا مخالفت: شامل معیارهایی است که در آن‌ها، گزینه $i$ عملکردی ضعیف‌تر از گزینه $k$ دارد.

گام دوم: محاسبه شاخص‌های همخوانی ($C$)

در این مرحله، وزن معیارهایی که در هر مجموعه قرار گرفته‌اند را با هم جمع می‌کنیم:

• شاخص همخوانی C_ik​: مجموع وزن معیارهایی که در آن‌ها گزینه i برتر از k است.
• شاخص همخوانی C_ki​: مجموع وزن معیارهایی که در آن‌ها گزینه k برتر از i است.

گام سوم: محاسبه شاخص همخوانی خالص

برای تصمیم‌گیری نهایی، تفاضل این دو شاخص را محاسبه می‌کنیم که به آن شاخص همخوانی خالص یا Net Concordance Index می‌گویند:

 (μ_ik = C_ik-C_ki)

• اگر 0<μ_ik​ باشد: نشان می‌دهد وزنِ معیارهای برتری گزینه i بیشتر است؛ در نتیجه گزینه i بر گزینه $k$ ارجحیت دارد.
• اگر 0>μ_ik​ باشد: نشان می‌دهد وزن معیارهای برتری گزینه k ارجحیت بیشتری دارد؛ در نتیجه گزینه k بر گزینه i ارجحیت دارد.
• اگر 0=μ_ik​ باشد: دو گزینه با یکدیگر بی‌تفاوت هستند.

مقایسه با سایر روشهای تصمیم ­گیری

روش رژیم هدفش رتبه بندی گزینه می­ باشد و با روشهایی همچون SAW، تاپسیس، الکتره، ویکور و پرامتی هم خانواده می­ باشد (چنانچه میخواهید روش‌های مشابه این تکنیک را به صورت کامل فرابگیرید پست تصمیم گیری چند معیاره را مطالعه کنید). که در جدول زیر مقایسه شده اند.

مزایا و محدودیت های روش رژیم

مزیا:

• عدم نیاز تبدیل داده­های کیفی به کمی
• عدم نیاز به نرمال­سازی داده­ها
• مراحل و الگوریتم ساده
• استفاده از هر نوع داده عددی در ماتریس تصمیم

محدودیت‌ها

• عدم مشخص‌­کردن میزان اختلاف بین دو گزینه ها در رتبه­‌نهایی (فقط مشخص می­کند مثلا گزینه i از گزینه k ارجح­تر است و میزان ارجح بودن را ارائه نمی‌دهد)
• در مواقعی که تعداد گزینه‌­ها زیاد باشد مراحل این روش سخت و تقریبا غیرمنطقی است.
• در بسیار از مواقع ممکن است چند گزینه رتبه برابر بدست آوردند.
• در مقالات و پژوهش‌­های اخیر دیگر استفاده نمی‌­گردد.

مثال حل شده روش REGIME

در این مثال می­خواهیم 4 گزینه را بر اساس 5 معیار رتبه بندی کنیم. که اطلاعات مساله در جدول زیر آورده شده است. وزن معیارها بر اساس نظر تصمیم ­گیرنده اعمال شده است.

μ₁₂ = (C2+C3+C4+C5)-(C1+C4)= (0.211+0.147+0.229+0.229)-(0.183+0.229) =0.404 >0 → A1>A2

μ₁₃ = (C1+C5)-(C2+C3+C4)= (0.183+0.229)-(0.211+0.147+0.229) =-0.174 <0 → A1<A3

μ₁₄ = (C2+C3+C5)-(C1+C3+C4)= (0.211+0.147+0.229)-(0.183+0.147+0.229) =0.028 >0 → A1>A4

μ₂₃ = (C1)-(C2+C3+C4+C5)= (0.183)-(0.211+0.147+0.229+0.229) =-0.633 <0 → A2<A3

μ₂₄ = (C2+C5)-(C1+C3+C4)= (0.211+0.229)-(0.183+0.147+0.229) =-0.119 <0 → A2<A4

μ₃₄ = (C2+C3+C5)-(C1 +C4)= (0.211+0.147+0.229)-(0.183+0.229) =0.174 >0 → A3>A4

با توجه به رتبه بندی دوبه دوی گزینه­ ها رتبه نهایی A3>A1>A4>A2 حاصل می ­شود.

فیلم آموزش روش REGIME

در این ویدیو، روش رژیم (REGIME) را نه فقط به صورت تئوری، بلکه به شکلی کاملاً کاربردی و پیاده‌سازی شده در محیط اکسل فرا می‌گیرید. ما گام‌به‌گام از تشکیل ماتریس تصمیم تا محاسبات پیچیده شاخص‌های همخوانی و رتبه‌بندی نهایی گزینه‌ها را با یک مثال واقعی پیش برده‌ایم. این آموزش تخصصی به شما کمک می‌کند تا بدون نیاز به نرم‌افزارهای جانبی، تحلیل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره خود را با دقت و سرعت بالا انجام دهید. همین حالا این ویدیوی آموزشی را مشاهده کنید و ترفندهای پیاده‌سازی این مدلِ قدرتمند را در پروژه‌های صنعتی و دانشگاهی خود به کار ببندید.