آموزش روش CODAS (کوداس) | مثال حل شده در نرم افزار اکسل

4/5 - (26 امتیاز)

جهت حمایت از ما، لطفا امتیاز این پست را از طریق ستاره های بالا مشخص کنید (فقط بر روی ستاره ها کلیک کنید)

فهرست مطالب

1 - روش کوداس (CODAS) چیست؟
1-1 - مزایا و محدودیت‌های روش CODAS
2 - گام های تکنیک CODAS
3 - مثال روش CODAS
4 - فیلم آموزش روش کوداس به همراه پیاده‌سازی در اکسل
5 - مطالعه روش‌های مشابه CODAS

روش کوداس (CODAS) چیست؟

تکنیک CODAS (Combinative Distance-based Assessment) به معنی ارزیابی مبتنی بر فاصله ترکیبی می باشد. این تکنیک اولین بار توسط آقای دکتر مهدی کشاورز قرابایی و همکاران (2016) ارائه شد. این تکنیک یکی از روشهای تصمیم گیری چند معیارها است که هدف آن رتبه بندی گزینه ها بر اساس تعدادی معیار است. روش کوداس مطلوبیت گزینه ها را بر اساس دو روش تعیین می کند. اولین روش محاسبه فاصله اقلیدسی گزینه ها از ایده آل منفی و دومین روش محاسبه فاصله تاکسی (Taxicab distance) گزینه ها از ایده آل منفی است.

مزایا و محدودیت‌های روش CODAS

مزایا:

ماتریس تصمیم این روش شامل داده های کیفی و کمی میباشد.
استفاده از دو فاصله مجزا (اقلیدسی و تاکسیکاب) برای رتبه بندی گزینهها

محدودیت‌ها:

در نظر نگرفتن فاصله گزینه ها از ایدهآل مثبت
چنانچه در ماتریس تصمیم امتیازات دو گزینه بسیار به هم نزدیک باشد ممکن است این روش رتبه بندی مناسبی ارائه ندهد.

گام های تکنیک CODAS

در ادامه مراحل روش روش کوداس بر اساس مقاله کشاور قرابایی و همکاران (2016) آورده شده است:

1- اولین گام در این روش تشکیل ماتریس تصمیم است. ماتریس تصمیم روش کوداس همانند ماتریس تصمیم روشهایی چون تاپسیس، ویکور و یا الکتره است. یعنی ماتریسی که معیارهای آن ستون ها و سطرهای آن گزینه های پژوهش هستند. حالت کلی ماتریس تصمیم به صورت زیر می باشد:

2- دومین گام نرمال سازی ماتریس تصمیم می باشد نرمال سازی با استفاده از روابط زیر انجام می شود اگر معیار جنبه مثبت (سود) داشته باشد از رابطه اول، و اگر معیار جنبه منفی (هزینه) داشته باشد از رابطه دوم استفاده می شود.

3- سومین گام روش CODAS تشکیل ماتریس نرمال وزن دار است. یعنی باید وزن معیارها را در ماتریس نرمال ضرب کرد. این وزن را می توان از روشهای دیگر از جمله روش آنتروپی شانون، یا روش AHP و یا اینکه روشهای جدیدی چون روش بهترین بدترین (BWM) یا روش SWARA بدست آورد.

4- در این گام باید فواصل اقلیدسی (Euclidean distance) و تاکسی (Taxicab distances) از ایده آل منفی را محاسبه نمود. این فواصل از روابط زیر بدست می آیند. در این روابط ns_j ایده آل منفی معیارها است.

5- در این گام باید ماتریس ارزیابی نسبی را با استفاده از رابطه زیر ایجاد کنیم. که در این رابطه، Ψ نشان دهنده یک تابع آستانه برای تشخصی برابری فاصله اقلیدسی دو گزینه است.

6- در این گام با جمع مقادیر h_ik گزینه ها، می توان آنها را رتبه بندی نمود هر چه مقدار H_i بزرگتر باشد گزینه رتبه بهتری دارد.

مثال روش CODAS

در این مساله، هدف انتخاب 4 وسیله نقلیه (A1…A4) بر اساس 4 معیار کیفیت، زیبایی، قدرت و قیمت میباشد. که در این مساله وزن هر 4 معیار برابر با 0.25 در نظر گرفته شده است. همچنین معیارهای کیفیت، زیبایی و قدرت جنبه مثبت و معیار قیمت جنبه منفی دارد.

گام اول: تشکیل ماتریس تصمیم

در این گام با استفاده از رابطه 1 ماتریس تصمیم معیارها و گزینه ها را تشکیل می دهیم که در جدول 1 آورده شده است.

جدول 1: ماتریس تصمیم اولیه

نوع معیار	مثبت	مثبت	مثبت	منفی
وزن	0.25	0.25	0.25	0.25

	کیفیت	زیبایی	قدرت	قیمت
A1	خیلی خوب	متوسط	4000	200
A2	خوب	متوسط	3000	150
A3	خوب	زیاد	2000	140
A4	متوسط	زیاد	2000	130

معیارهای کیفیت و زیبایی جنبه کیفی دارند بنابراین باید کمی شوند که بر اساس طیف زیر کیفی میشوند.

عبارات کلامی	9	8	7	6	5	4	3	2	1
عبارات کلامی	خیلی زیاد		زیاد		متوسط		کم		خیلی کم

ارزشهای 2، 4، 6 و 8 ارزشهای واسطه بین دو ارزش هستند. جدول زیر متغیرهای کیفی به کمی تبدیل شده اند

جدول 2: ماتریس تصمیم اولیه با تبدیل متغیرهای کیفی به کمی

	کیفیت	زیبایی	قدرت	قیمت
A1	9	5	4000	200
A2	7	5	3000	150
A3	7	7	2000	140
A4	5	7	2000	130

گام سوم: نرمال سازی ماتریس تصمیم

در این گام با استفاده از رابطه 2 ماتریس تصمیم را نرمال میکنیم. که در جدول 3 آورده شده است.

جدول 3: ماتریس نرمال

نرمال	کیفیت	زیبایی	قدرت	قیمت
A1	1	0.714	1	0.65
A2	0.778	0.714	0.75	0.867
A3	0.778	1	0.5	0.929
A4	0.556	1	0.5	1

گام سوم: وزن دار کردن ماتریس نرمال

در این گام وزن معیارها را در ماتریس نرمال ضرب میکنیم تا ماتریس وزن دار حاصل شود (وزن معیارها را می توان از روشهای ذکر شده که در بالاتر گفته شد محاسبه کرد) که در جدول 4 آورده شده است.

جدول 4: ماتریس وزن دار

وزن دار	کیفیت	زیبایی	قدرت	قیمت
A1	0.25	0.179	0.25	0.163
A2	0.194	0.179	0.188	0.217
A3	0.194	0.25	0.125	0.232
A4	0.139	0.25	0.125	0.25

گام چهارم: تعیین ایده آل منفی

در این گام ایده ال منفی را بدست می آوریم که برابر با کوچکترین درایه هر ستون معیار است. و در جدول 5 آورده شده است.

جدول 5: ایده آل منفی

	کیفیت	زیبایی	قدرت	قیمت
ایده آل منفی	0.139	0.179	0.125	0.1625

گام پنجم: محاسبه فاصله اقلیدسی و تاکسیکاب

در این گام با استفاده از رابطه 3 فاصله اقلیدسی و تاکسیکاب گزینه ها از ایدهآل منفی را محاسبه میکنیم که در جدول 6 آورده شده است.

جدول 6: فاصله اقلیدسی و تاکسیکاب گزینه ها

	Ei	Ti
A1	0.167	0.236
A2	0.100	0.172
A3	0.114	0.197
A4	0.113	0.159

گام ششم: تشکیل ماتریس ارزیابی نسبی

در این بخش با استفاده از رابطه 4 ماتریس ارزیابی نسبی گزینه ها را تشکیل می دهیم که در جدول 7 آورده شده است.

جدول 7: ارزیابی نسبی گزینه ها

	A1	A2	A3	A4
A1	0	0.132	0.093	0.131
A2	-0.132	0	-0.015	-0.013
A3	-0.093	0.015	0	0.001
A4	-0.131	0.013	-0.001	0

گام هفتم: محاسبه امتیاز نهایی و رتبه بندی گزینه ها

در این گام امتیاز نهایی گزینه ها را محاسبه می کنیم به بیان دیگر امتیاز نهایی گزینه ها برابر با جمع سطری درایه های جدول 7 می باشد. نتایج در جدول 8 آورده شده است.

جدول 8: امتیاز نهایی گزینه ها

	H	رتبه
A1	0.356	1
A2	-0.159	4
A3	-0.077	2
A4	-0.119	3

با توجه به نتایج، گزینه اول (A1) رتبه اول را کسب کرده است.

فیلم آموزش روش کوداس به همراه پیاده‌سازی در اکسل

اگر قصد دارید روش کوداس (CODAS) را به‌صورت کاملاً کاربردی و پروژه‌محور یاد بگیرید، این آموزش می‌تواند انتخاب بسیار مناسبی برای شما باشد. در این دوره آموزشی، تمامی مراحل اجرای تکنیک CODAS از ابتدا تا انتها به زبان ساده و قابل فهم توضیح داده شده است تا حتی افرادی که آشنایی کمی با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره دارند نیز بتوانند به‌راحتی آن را یاد بگیرند.

در این آموزش، روش کوداس طی یک مثال واقعی به‌صورت کامل در نرم‌افزار Excel پیاده‌سازی می‌شود و تمامی مراحل شامل تشکیل ماتریس تصمیم، نرمال‌سازی داده‌ها، اعمال وزن معیارها، محاسبه فاصله اقلیدسی و تاکسی‌کب و در نهایت رتبه‌بندی گزینه‌ها به‌صورت گام‌به‌گام آموزش داده می‌شود. جهت تهیه و مشاهده این آموزش می‌توانید از طریق لینک زیر اقدام کنید.

برای تهیه فیلم آموزش روش CODAS از طریق لینک اقدام کنید. مشاهده فیلم آموزشی روش CODAS

در ویدیوی زیر پیش نمایشی از فیلم اصلی آورده شده است.

چنانچه نیازمند مشاوره و یا انجام پروژه خود با این روشها هستید با ما تماس بگیرید| 09338859181

📘

مطالعه روش‌های مشابه CODAS

دوستان عزیز، می‌توانید روش‌های هم‌خانواده تکنیک CODAS که هدف آن‌ها رتبه‌بندی گزینه‌ها در تصمیم‌گیری چندمعیاره است را نیز برای یادگیری بیشتر مطالعه کنید.

برای مشاهده آموزش هر روش، روی لینک‌های زیر کلیک کنید:

روش کوپراس (COPRAS) روش واسپاس (WASPAS) روش ماباک (MABAC) روش آراس (ARAS)