تصمیم گیری چند هدفه

تصمیم گیری چند هدفه (MODM)

تصمیم گیری چند هدفه (MODM)تصمیم گیری چند هدفه (MODM)

مقدمه

همانطور که قبلا اشاره کردیم، تصمیم گیری چند هدفه بخشی از تصمیم گیری چند معیاره می باشد. اگر بخواهیم بهتر بگوییم، به صورت کلی تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) به دو بخش تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) و تصمیم گیری چند هدفه (MODM) تقسیم بندی می شود. در تصمیم گیری چند شاخصه که در سایت صنایع20 بسیار به آن پرداخته شده با روشهای گوناگونی از جمله AHP، ANP و… به دنبال نقطه ای بهینه برای هدف می گشتیم.

تصمیم گیری چند هدفه (MODM)

اما در بسیاری از موارد تصمیم گیری، ممکن است تصمیم گیرنده چندین هدف را به صورت همزمان مد نظر داشته باشد. این اهداف ممکن است گاهی در تضاد با هم باشند و یا درمواردی از اهمیت ها و اولویت های مختلفی برای تصمیم گیرنده برخوردار باشند، همچنین در مواردی ممکن است تصمیم گیرنده ذهنیتی از اهداف داشته باشد و مقدار مطلوبی را دنبال کند. در عین حال همانند گذشته هر مساله با محدودیت هایی روبرو است که جواب های یافته شده برای همه این اهداف باید در این محدودیت ها صدق کنند. چنین مسائلی را تصمیم گیری چند هدفه (MODM) می نامیم.

تصمیم گیری چند هدفه

برای بهینه سازی مسائل چند هدفه روش های گوناگونی مطرح شده است که در این مبحث به بررسی مهمترین این روشها می پردازیم:

برنامه ریزی آرمانی (Goal Programing)

برنامه ریزی آرمانی (GP) یک تکنیک برای تصمیم گیری چند معیاره است. معمولا به صورت مدل برنامه ریزی خطی توسعه یافته دیده می شود که شامل چندین هدف است که به منظور دستیابی به مقدار مورد انتظار اهداف بیان می شود. به طور کلی برنامه ریزی آرمانی می تواند به طور خاص برنامه ریزی خطی باشد هنگامی که تنها یک هدف داشته باشد.

روش برنامه ریزی آرمانی به مفهوم ارضا کردن نسبی اهداف است که این به معنی آن است که تصمیم گیرنده نمی خواهد تمام اهداف را به صورت دلخواه ارضا کند. بدین دلیل در این گونه تصمیمات، تصمیم گیرنده سعی در به دست آوردن جوابی هر چه نزدیک تر به اهداف مورد نظر خود می کند.

برنامه ریزی آرمانی اولین بار در مقاله چارنز، کوپر و فرگوسن در سال 1955 برای روش محاسبه خسارت ها ارئه شد در اواسط دهمه هفتاد کاربرد GP در مقالات فزونی یافت و به طور قطع می توان گفت که همچنان برنامه ریزی آرمانی یکی از تکنیک های مورد استفاده در تصمیم گیری چند هدفه است.

روش لکسکیوگرافی (Lexicographic)

یکی دیگر از روشهای برنامه ریزی آرمانی است که هنگامی استفاده می شود که بتوان ترتیب اولویت اهمیت هر یک از انحراف ها را مشخص کرد.

کمینه سازی لکسیکوگرافی این گونه تعریف می شود که کمینه کردن هر یک از اولویت ها بر اساس ترتیب آن ها، در حالی که تمامی مقدارهای کمینه بدست آمده برای اولویت بالاتر حفظ شوند.

این روش هنگامی استفاده می شود که تصمیم گیرنده به طور طبیعی در ذهنش توابع هدف را مرتب کرده تا این که رابطه مقایسه ای نسبت به هم داشته باشند. البته از این روش در زمانی که تصمیم گیرنده نتواند و یا نخواهد که رابطه اهمیت هر یک از توابع را با وزن آن ها نشان دهد نیز استفاده می شود.

اصولا روش لکسیکوگرافی بیش از روشهای برنامه ریزی آرمانی مورد استفاده قرار می گیرد.

برنامه ریزی چند هدفه احتمالی

برنامه ریزی چند هدفه احتمالی نشان داده می شود در بسط طبیعی برنامه ریزی چند هدفه معین با محتوای احتمالی.
چندین موقعیت تصمیم گیری، جایی که تصمیم گیرنده تمایل دارد که اهدافش بهینه شود که هر کدام بستگی به پارامترهای تصادفی دارد وجود دارد.

در این ادبیات روشهای زیادی وجود دارد که از عهده اهداف با همان موقعیت بر می آیند . در حقیقت اهداف به پارامترهای تصادفی بستگی دارند که متغیرهای تصادفی اهداف را می سازند. بنابراین یک نقطه در منطقه می تواند یک جواب حل پارتو برای مساله باشد فقط زمانی که تحقق پارامترهای تصادفی رخ دهد.

روش LP-metric

در این روش مجموع توان انحرافات نسبی اهداف را از مقدار بهینه شان حداقل می کنیم.

بدین صورت که برای یک مساله با n تابع هدف، باید مقدار بهینه هر تابع هدف را (از اولین تا nامین) مستقل از بقیه n-1 تابع هدف دیگر و با درنظر گیری تمامی محدودیت های مساله حساب کرد.

از آن جایی که هر چه توابع هدف به مقادیر بهینه شان نزدیکتر باشند برای ما مطلوب تر است بنابراین به دنبال تابع هدفی هستیم که با استفاده از آن همه توابع هدف به مقدار بهینه شان نزدیک شوند.

بدین منظور باید مجموع انحراف های نسبی اهداف از مقادیر بهینه شان حداقل شود.

رویکرد تبدیل تابع هدف به محدودیت

در این روش از بین توابع هدف مختلف، یکی را انتخاب و سایر توابع هدف با در نظر گرفتن مقادیری، که تصمیم گیرنده یا مدل سازی تعیین می کند، به محدودیت تبدیل می کنیم و مساله به یک مدل برنامه ریزی خطی یک هدفه تبدیل می شود و به طریق معمول برنامه ریز خطی حل می شود.

برای مثال در یک تابع دو هدفه که یکی معرف سود و دیگری معرف میزان اشتغال باشد و تصمیم گیرنده تمایل داشته باشد میزان سود در سطح مطلوب حداقلی قرار بگیرد این تابع را با تامین حداقل نظر تصمیم گیرنده در محدودیت ها قرار می دهیم.

در صورتیکه تصمیم گیرنده مایل باشد اهداف را اولویت بندی کند در این صورت روش اولویت مطلق مطرح می شود که در این صورت مساله را تنها با هدفی که اولویت اول دارد حل میکنیم و جواب بهینه را مشخص می کنیم.

سپس در مرحله بعد تابع هدف اولویت اول را برابر با جواب بهینه بدست آمده قرار داده و به عنوان یک محدودیت به مساله اضافه کرده و مساله را با در نظر گرفتن تابع هدف با اولویت دوم حل می کنیم.

  • تصمیم گیری چند هدفه MODM
  • روش لکسیوگرافی
  • روش lp metric
  • تصمیم گیری چندشاخصه

درباره ی مدیر سایت

کارشناسی مهندسی صنایع/کارشناسی ارشد مهندسی صنایع-صنایع/مسلط به مباحث تصمیم گیری چند شاخصه (MADM) در محیط های قطعی و فازی و خاکستری/ مسلط به نرم افزار های Super Decision - Expert Choice - Visual Promethee

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

9 + نه =

انجام تخصصی پروژه، پایان نامه و مقاله تصمیم گیری چند معیاره-- کمترین هزینه بالاترین کیفیت ==> تماس یا تلگرام 09338859181تماس باما
+